ઈરાનના સૌથી શક્તિશાળી નેતા અલી ખામેનીના મૃત્યુથી દેશના સત્તા માળખામાં નોંધપાત્ર ખાલીપો સર્જાયો છે. છેલ્લા 36 વર્ષથી, ખામેનીએ ઈરાનમાં અંતિમ નિર્ણય લેવાની સ્થિતિ સંભાળી હતી, અને તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન, ક્યારેય મતભેદો ખુલ્લેઆમ સામે આવ્યા નથી. જો કે, તેમના જવાથી શાસનમાં તણાવ અને તિરાડો પડી છે. હાલમાં, બંધારણ મુજબ, ત્રણ સભ્યોની વચગાળાની પરિષદની સ્થાપના કરવામાં આવી છે, જેમાં રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયન, ન્યાયતંત્રના વડા મોહસેની-એજે’ઈ અને ધાર્મિક વિદ્વાન અલીરેઝા અરાફીનો સમાવેશ થાય છે. જો કે, યુદ્ધના આ મુશ્કેલ સમયગાળા દરમિયાન આ બંધારણીય માળખું નબળું પડતું દેખાય છે. વાસ્તવિકતા એ છે કે ઈરાનમાં નીતિગત નિર્ણયો પર લશ્કરી શક્તિ વધુને વધુ પ્રભુત્વ મેળવી રહી છે, જેણે વિશ્વભરના વ્યૂહરચનાકારોને મૂંઝવણમાં મૂક્યા છે.
રાષ્ટ્રપતિ વિરુદ્ધ IRGC – નિવેદનોને કારણે તણાવ વધ્યો
યુદ્ધ વચ્ચે, રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયનના એક નિવેદને ઈરાનમાં ખળભળાટ મચાવ્યો છે. તેમણે હુમલાઓ માટે પડોશી ખાડી દેશોની માફી માંગી, અને કહ્યું કે જ્યાં સુધી તેમના પ્રદેશનો ઉપયોગ ઈરાન સામે ન થાય ત્યાં સુધી તેઓ હુમલો કરશે નહીં. આ નરમ વલણથી રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) અને ધાર્મિક નેતાઓ ગુસ્સે થયા. ધાર્મિક નેતા હમીદ રસાઈએ રાષ્ટ્રપતિના વલણની જાહેરમાં નબળા અને અસ્વીકાર્ય ગણાવી ટીકા કરી. વધતા દબાણને કારણે, રાષ્ટ્રપતિને તેમની માફી પાછી ખેંચવાની ફરજ પડી. આ ઘટના સ્પષ્ટપણે ઈરાનની ચૂંટાયેલી સરકાર અને તેની લશ્કરી સ્થાપના વચ્ચે સંકલનનો ગંભીર અભાવ અને યુદ્ધ અંગેના વિવિધ મંતવ્યો દર્શાવે છે.
IRGC અને અલી લારીજાનીનો વધતો જતો ઉદય
ખામેનીની ગેરહાજરીમાં, ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) હવે સુરક્ષા અને લશ્કરી વ્યૂહરચના અંગેના સૌથી મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લઈ રહી છે. અહેવાલો અનુસાર, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની લગામ હવે સંપૂર્ણપણે સૈન્ય તરફ વળી ગઈ છે. આ મુશ્કેલ સમયમાં, સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલના સચિવ અલી લારીજાની એક મુખ્ય કડી તરીકે ઉભરી આવ્યા છે. તેઓ વહીવટના સંપૂર્ણ ભંગાણને રોકવા માટે સૈન્ય, સરકાર અને ધાર્મિક જૂથો વચ્ચે સંકલન કરવાનું કામ કરી રહ્યા છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે લારીજાનીનો અનુભવ હાલમાં ઈરાનને પતનથી બચાવવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહ્યો છે. યુદ્ધભૂમિ પર ક્યાં મિસાઇલો છોડવામાં આવશે અને ક્યારે વળતો હુમલો કરવામાં આવશે તે અંગે હવે રાષ્ટ્રપતિ કરતાં સેનાપતિઓનો વધુ અધિકાર છે.
