નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા રજૂ કરાયેલા કેન્દ્રીય બજેટ 2026-2027માં મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોને સશક્ત બનાવવા માટે ‘શી-માર્ટ્સ’ સ્થાપવાનો પ્રસ્તાવ છે. રવિવાર, 1 ફેબ્રુઆરીના રોજ સંસદમાં બોલતા, સીતારમણે કહ્યું કે ‘શી-માર્ટ્સ’ સમુદાય-માલિકીના રિટેલ આઉટલેટ્સ તરીકે સ્થાપિત કરવામાં આવશે. કેન્દ્ર સરકાર આ પહેલોને અમલમાં મૂકવા માટે રાજ્ય સરકારો સાથે ભાગીદારી કરશે, સાથે સાથે ચંદનની ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવા જેવી અન્ય પહેલો પણ કરશે.
શી-માર્ટના ફાયદા
આ યોજનાથી એવી મહિલાઓને ફાયદો થશે જે રોજગાર માટે ઘરથી દૂર મુસાફરી કરી શકતી નથી. તેમને તેમના સમુદાય વિસ્તારોમાં રિટેલ આઉટલેટ્સ ચલાવવાની તક મળશે. આનાથી તેમની આવક વધશે અને તેમની નાણાકીય સુરક્ષામાં સુધારો થશે. નોંધનીય છે કે લખપતિ દીદી યોજનાની જાહેરાત ગયા બજેટમાં કરવામાં આવી હતી, અને આ વખતે ‘શી-માર્ટ્સ’ યોજના રજૂ કરવામાં આવી છે.
મહિલાઓ માટે છાત્રાલય સુવિધાઓ
નાણામંત્રીએ જાહેરાત કરી હતી કે સરકાર દેશના દરેક જિલ્લામાં કન્યા છાત્રાલયો સ્થાપિત કરશે. આનાથી શિક્ષણ અને મહિલા વિદ્યાર્થીઓની સલામતી બંને સુનિશ્ચિત થશે. તેનાથી ઉચ્ચ શિક્ષણમાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધવાની અપેક્ષા છે. સીતારમણે પોતાના ભાષણમાં જણાવ્યું હતું કે, “VGF (વેએબિલિટી ગેપ ફંડિંગ) અને મૂડી સહાય દ્વારા, દરેક જિલ્લામાં એક કન્યા છાત્રાલય સ્થાપિત કરવામાં આવશે.”
શિક્ષણમાં મહિલાઓના પડકારો
બજેટ ભાષણ વાંચતી વખતે, તેમણે આવી સુવિધાઓના અભાવને કારણે ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવામાં મહિલાઓને પડતી મુશ્કેલીઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો. “ઉચ્ચ શિક્ષણમાં, STEM સંસ્થાઓમાં, લાંબા અભ્યાસના કલાકો અને પ્રયોગશાળા કાર્ય મહિલા વિદ્યાર્થીઓ માટે કેટલાક પડકારો ઉભા કરે છે.” નાણામંત્રીએ મુખ્ય આર્થિક કેન્દ્રો નજીક નવા શૈક્ષણિક ક્લસ્ટરો સ્થાપિત કરવા વિશે પણ વાત કરી. સીતારમણે કહ્યું, “અમારી સરકાર મુખ્ય ઔદ્યોગિક અને લોજિસ્ટિક્સ કોરિડોરની આસપાસ પાંચ યુનિવર્સિટી ટાઉનશીપ સ્થાપિત કરવામાં રાજ્યોને સમર્થન આપશે.”
