કોંગ્રેસના પૂર્વ નેતા હાર્દિક પટેલ ભાજપમાં જોડાયા છે. ગુજરાત બીજેપીના અધ્યક્ષ સીઆર પાટીલે ગાંધીનગરમાં હાર્દિકને પાર્ટીમાં ખેસ પહેરાવીને સ્વાગત કર્યું હતું તો પૂર્વ નાયબ મુખ્યમંત્રી નીતિન પટેલ દ્વારા ટોપી પહેરાવવામાં આવી હતી. હાર્દિક પટેલે 18 મેના રોજ જ કોંગ્રેસમાંથી રાજીનામું આપી દીધું હતું. વર્ષના અંતમાં યોજાનારી ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણી પહેલા હાર્દિકના આ પગલાને કોંગ્રેસ માટે મોટો આંચકો માનવામાં આવી રહ્યો છે. પટેલ અમાનત ચળવળનો ચહેરો બનેલા અલ્પેશ ઠાકોર, જીજ્ઞેશ મેવાણી અને હાર્દિક પટેલ 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસના સારા પ્રદર્શનમાં મોટી ભૂમિકા ભજવી રહ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે.
અલ્પેશ ઠાકોર ભાજપમાં જોડાઈ ચૂક્યા છે. હવે હાર્દિક પટેલ ભાજપમાં જોડાતા આગામી ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસને મોટું નુકસાન થઈ શકે છે.ગુજરાતના રાજકારણમાં પટેલ-પાટીદારોનું આટલું મહત્ત્વ કેમ? હાર્દિક જો પાર્ટીમાં જોડાય તો ભાજપને શું ફાયદો થશે? અને ભાજપ કયા પાટીદાર ચહેરાઓ પર સટ્ટો લગાવી રહ્યું છે? ગુજરાતના કયા વિસ્તારોમાં પાટીદાર મતદારોનું વર્ચસ્વ છે?
પાટીદારો કેમ મહત્વના છે?
ગુજરાતની કુલ 182 વિધાનસભા બેઠકોમાંથી લગભગ 70 બેઠકો પર પટેલ મતદારો નિર્ણાયક હોવાનું કહેવાય છે. 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપને પાટીદાર આંદોલનના કારણે સીટોનું નુકસાન થયું હતું. પાર્ટી 100 સીટોનો આંકડો પણ પાર કરી શકી નથી. તેને માત્ર 99 અને કોંગ્રેસને 82 બેઠકો મળી હતી. સૌથી વધુ નુકસાન સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં થયું છે. જ્યાં કોંગ્રેસે 56માંથી 32 બેઠકો જીતી હતી. તે જ સમયે, ભાજપને માત્ર 22 બેઠકોથી સંતોષ માનવો પડ્યો હતો.
2012ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપના 36 ધારાસભ્યો પાટીદાર સમુદાયના હતા, જ્યારે 2017માં તેમની સંખ્યા ઘટીને 28 થઈ ગઈ હતી. જ્યારે કોંગ્રેસના 20 પાટીદાર ધારાસભ્યો જીત્યા હતા. ગુજરાતમાં હાલમાં રાજ્યસભામાં ભાજપના 44 ધારાસભ્યો, 6 સાંસદો અને પાટીદાર સમાજના ત્રણ સાંસદો છે.
હાર્દિકના ભાજપમાં જોડાવાથી કોને ફાયદો?
ગુજરાતના રાજકારણને સમજનારાઓનું કહેવું છે કે હાર્દિકના નિર્ણયથી ભાજપ કરતાં હાર્દિકને વધુ ફાયદો થશે. ગુજરાતનો પાટીદાર સમાજ લાંબા સમયથી ભાજપની સાથે છે. ભાજપને 80-85% પાટીદાર-પટેલ વોટ મળ્યા છે. 2017ની ચૂંટણીમાં અમાનત આંદોલન અને પાટીદારો પર થયેલા લાઠીચાર્જથી નારાજગી બાદ પણ પાટીદાર મતદાર ભાજપથી સંપૂર્ણપણે અલગ થયા ન હતા. જો કે, કેટલાક ભાગોમાં તેમની નારાજગીએ ભાજપને નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું. હાર્દિકના આગમનથી ભાજપને પટેલ-પાટીદાર સમાજમાં જૂનો સમર્થન પાછું મળવાની ધારણા છે.
જોકે, કોંગ્રેસમાં આવતાની સાથે જ હાર્દિકને જે રીતે કાર્યકારી પ્રમુખનું પદ મળ્યું હતું, તે રીતે ભાજપમાં તેને મહત્ત્વનું પદ મળવાની શક્યતા ઓછી છે. જો આવું કંઈક થાય તો ભાજપના જૂના પાટીદાર નેતાઓ નારાજ થઈ શકે છે. જે ભાજપ ઈચ્છતી નથી. હાર્દિક ભાજપમાં જોડાવાથી તેની સામેના કાયદાકીય કેસોમાં ચોક્કસપણે રાહત મેળવી શકે છે. આમાં તેમની સામે રાજદ્રોહનો કેસ પણ સામેલ છે.
અને ભાજપ કયા પાટીદાર ચહેરાઓ પર સટ્ટો લગાવી રહ્યું છે?
તાજેતરમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ગુજરાતની મુલાકાતે આવ્યા હતા. આ દરમિયાન તેમણે રાજકોટ જિલ્લાના આટકોટ ખાતે પાટીદાર જૂથ હોસ્પિટલનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું. આ દરમિયાન પાર્ટીએ ખોડલધામ સંસ્થાનના વડા પરેશ ગજેરાને ઘણું મહત્વ આપ્યું હતું. ભાજપની રણનીતિ એવી છે કે જો નરેશ પટેલ કોંગ્રેસમાં જાય તો પરેશ ગજેરા થકી પાટીદાર મતદારોને રોકી શકાય. કારણ કે બંને લેઉવા પટેલ છે. સાથે જ હાર્દિકના આગમનથી કડવા પટેલ સમાજમાં પણ પાર્ટીનો વ્યાપ વધશે. એટલું જ નહીં રાજ્યમાં વિધાનસભા ચૂંટણીના 15 મહિના પહેલા પાર્ટીએ મુખ્યમંત્રીનો ચહેરો પણ બદલી નાખ્યો હતો. વિજય રૂપાણીના સ્થાને પાટીદાર સમાજમાંથી આવતા ભૂપેન્દ્ર પટેલને મુખ્યમંત્રી બનાવવામાં આવ્યા હતા.
કયા વિસ્તારોમાં પાટીદાર મતદારોનો પ્રભાવ?
ગુજરાતમાં લગભગ 12 ટકા પાટીદારો મતદારો છે. રાજ્યમાં પાટીદાર-પટેલ સમાજ બે વર્ણોમાં વહેંચાયેલો છે. કડવા પટેલ અને લેઉવા પટેલ. હાર્દિક પટેલ કડવા પટેલ છે. સાથે જ નરેશ પટેલ અને પરેશ ગજેરા લેઉવા પટેલ છે. નરેશ પટેલ ખોડલધામ ટ્રસ્ટ (SKT) ના ચેરમેન છે. ખોડલધામ ટ્રસ્ટ લેઉવા પટેલોની કુળદેવી ખોડિયાર માતાના નામ પર બનેલ છે. પાટીદાર મતદારોમાં કડવા પટેલ 60% અને લેઉવા પટેલ 40% છે. લેઉવા પટેલોની મોટાભાગની વસ્તી સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છ પ્રદેશના રાજકોટ, જામનગર, ભાવનગર, અમરેલી, જૂનાગઢ, પોરબંદર, સુરેન્દ્રનગર, કચ્છ જિલ્લાઓમાં રહે છે. સાથે જ ઉત્તર ગુજરાતના મહેસાણા, અમદાવાદ, કડી-કલોલ, વિસનગર વિસ્તારમાં કડવા પટેલ સમાજના લોકો બહુમતી ધરાવે છે.
કોણ છે નરેશ પટેલ?
ગુજરાતના રાજકારણમાં ચૂંટણી પહેલા જે નામની સૌથી વધુ ચર્ચા થાય છે તે નરેશ પટેલનું છે. નરેશ પટેલ ખોડલધામ ટ્રસ્ટના ચેરમેન છે. ખોડલધામ ટ્રસ્ટ એ રાજકોટના લેઉઆ પટેલ સમાજની મહત્વની સંસ્થા છે. જ્યારથી નરેશ પટેલે રાજકારણમાં આવવાનો સંકેત આપ્યો છે ત્યારથી રાજ્યના તમામ પક્ષો તેમને પોતાની તરફેણમાં લેવાના પ્રયાસો કરી રહ્યા છે. તેમણે કોંગ્રેસ સાથે સાતથી વધુ બેઠકો કરી છે. પૂર્વ પ્રદેશ પ્રમુખ ભરતસિંહ સોલંકી, વર્તમાન પ્રમુખ જગદીશ ઠાકોર તેમને મળ્યા હતા.
નરેશ પટેલે ભાજપના પ્રદેશ પ્રમુખ સીઆર પાટીલ સાથે ઓછામાં ઓછી ત્રણ બેઠકો પણ કરી છે. તેઓ આમ આદમી પાર્ટીના નેતાઓને પણ મળ્યા છે જેઓ ગુજરાતમાં તેના મૂળિયા મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. એટલું જ નહીં, પટેલે તમારા વખાણ પણ કર્યા છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી તેમના આમ આદમી પાર્ટી અથવા કોંગ્રેસમાં જોડાવાની અટકળો ચાલી રહી છે.
